• Wat moet je doen met een bang paard dat snel schrikt of angstig is?

    Het is soms best lastig om een angstig, bang of schrikachtig paard te hebben. Thuis heb je het meestal uiteindelijk wel redelijk onder controle. Maar zodra je op een nieuwe locatie bent, of bijvoorbeeld op wedstrijd, dan schrikt hij weer veel sneller van allerlei dingen. Angst is zo’n primaire reactie en het kan ook zo heftig zijn, dat je vaak helemaal geen contact meer met je paard hebt op zo’n moment. En dan is een angstig paard van 600 kg iets waar je je handen vol aan kan hebben, en waar je zelf ook best wel van kan schrikken. 

  • Bakkabouters

    Bakkabouters, een paraplu, kleine kinderen in een buggy, harde wind, een dak dat kraakt (nieuwe KNHS centrum), of als je paard helemaal alleen in de rijbaan is tijdens een indoor wedstrijd, met chips krakende supporters aan de bakrand. Allemaal redenen voor paarden om van te schrikken. Het kan nog zo irreëel zijn, als hij bang is, schrikt hij. 

  • Wat voor soort paarden schrikken snel?

    Allerlei soorten paarden kunnen schrikachtig gedrag vertonen. Snelle, vlugge, sensibele paarden. Paarden in de categorie held op sokken, grote mond klein hartje. Goedzakken, flegmatieke paarden. Jong, oud, hoog opgeleid of juist net onder het zadel. Schrikken en angst zit in een paard, dat is zijn natuur, zijn overlevingsstrategie. Alleen de schrikreactie die ze vertonen kan heel verschillend zijn.

  • Schrikken en wegrennen is van nature een overlevingsstrategie van je paard.
  • Rennen als je bang bent

    Rennen is de meest primaire reactie van paarden. Van oorsprong rennen paarden weg als ze bang zijn. Paarden zijn snel, en ze hebben al die duizenden jaren zo goed kunnen overleven omdat ze heel hard konden rennen als er gevaar op de loer lag. Hartstikke fijn, die overlevingsdrang, maar niet echt als jij erop zit en net aan je proef wil beginnen. Knap lastig om dan fijn de baan rond te sturen.

  • Stil staan, verstarren van angst

    Sommige paarden verstarren, ze gaan stil staan en laten geen hulpen meer doorkomen. Je kan nog zo flink en doortastend zijn, als ze niet willen of durven, gaan ze niet. In dit artikel ga ik ervan uit dat je paard over het algemeen keurig is opgevoed, en dat er werkelijk sprake is van een paard dat angst heeft, niet van een paard dat niet wil en koppig of ongehoorzaam is. 

  • Omdraaien van schrik

    Andere paarden draaien zo vlug om dat je moeite hebt om te blijven zitten. Deze paarden zijn zo snel in hun reactie dat je nauwelijks door hebt dat ze ergens van schrikken, of je staat alweer 180graden omgedraaid. Opvallend is dat deze paarden eigenlijk altijd dezelfde kant op draaien, ongeacht of je op de linker- of rechterhand aan het rijden was. Vaak draaien deze paarden naar hun holle kant. Dus een rechtgebogen paard draait dan om naar rechts. Meer daarover in een ander artikel over rechtrichten.

  • Wegspringen als iets eng is

    Paarden die een reuzensprong maken en wegspringen zijn ook niet altijd makkelijk uit te zitten. Op zo’n sprong ben je niet echt voorbereid als dressuurruiter (in ga er voor het gemak even vanuit dat je een dressuurruiter bent, daar richt ik me met name op). 

  • Wegrennen, omdraaien, verstarren of wegspringen zijn allemaal uitingen van angst bij een paard dat schrikt.
  • Spanning tijdens wedstrijd

    Met name tijdens wedstrijden is het lastig als je een paard hebt wat bang is. Vooral een paard dat het eng vind dat hij helemaal in zijn eentje in de bak moet lopen. Of bang is van de wind, een bepaalde hoek, het spiegelende glas met daarachter de jury. Het kan van alles zijn waardoor je paard stress en spanning ervaart en dus nog eerder schrikt dan het normaal zou doen. Vaak ben je zelf ook in meer of mindere mate gespannen, en dan helpt het niet echt als je paard ook geen held is op zo’n moment. 

    De kunst is natuurlijk om de spanning die je voelt opkomen te laten afvloeien zodat je toch fijn je oefeningen kan rijden. Je voelt het aan het loopje van je paard, zijn mond die strak wordt, de hulpen die niet of nauwelijks meer doorkomen en aan het feit dat je echt niet lekker op hem kan doorzitten. Of erger, dat je inderdaad halverwege de baan stil staat en geen stap verder komt, of de gehele proef die ene hoek niet doorkomt.

  • Ongehoorzaam paard

    Valt je paard niet echt in een van bovenstaande categorieën? Pakt hij bijvoorbeeld het bit vast, gaat hij bokkend met een bolle rug de baan door. Of steigeren, meerdere keren achter elkaar, of is je paard erg fris en jolig als hij uit de stal komt? Misschien legt je paard zijn oren wel in zijn nek, loopt hij hard achterwaarts, of heb je het gevoel dat hij met de handrem erop loopt? Dan heb je niet per se met een angstig en bang paard te maken. Dit kan ook heel goed ongehoorzaamheid zijn, frisheid, joligheid, pijn of niet correct aan de hulpen. Hier meer over in een ander artikel of tijdens een training.

  • Belonen is de meest gemaakte fout van ruiters bij een paard dat schrikt

    De meest gemaakte fout die gemaakt wordt door ruiters die op een bang of angstig paard rijden is het belonen van de schrikreactie. Het klinkt zo logisch, maar waarschijnlijk heb je je zelf hier ook wel eens schuldig aan gemaakt.

  • Enge hoek

    Je paard schrikt in de hoek van iets en gaat stilstaan. Jij wil toch graag de hoek doorrijden en draait je paard naar de enge hoek toe, met zijn neus richting de hoek waar hij schrok. Je paard doet een paar passen naar voren en je beloont hem. 

    Jouw intentie is natuurlijk hem te belonen en gerust te stellen door op zijn hals te kloppen en aardig tegen hem te praten, voor het feit dat hij kijkt naar de enge hoek en dat hij zelfs een paar passen die richting uit loopt.

    Je paard beleeft deze situatie toch heel anders dan jij. Hij vind de hoek eng en reageert daarop (onbewust) door te schrikken, weg te springen en zijn hoofd ervan af te draaien. Jij draait zijn hoofd ernaar toe, waardoor zijn lijf juist verder van de hoek af zal draaien. Vervolgens krijgt hij een beloning. Je paard denkt dat je hem beloont en gerust stelt omdat het klopt, die hoek is inderdaad hartstikke eng. Je paard schrikt en jij bevestigd zijn reactie door hem te belonen. Je sterkt hem daardoor in zijn reactie. Je hebt hem hierdoor niet minder angstig gemaakt, en ook niet meer zelfvertrouwen gegeven. Je hebt de schrikreactie versterkt. Hij denkt dat jij ook vindt dat die hoek hartstikke eng is, je hebt het hem tenslotte zelf verteld. 

  • Wat je nooit moet doen bij een schrikachtig paard

    Als je paard ergens van schrikt is regel 1: niet belonen voor het feit dat hij schrikt. Met belonen bedoel ik ook ‚gerust stellen’. Niet bemoedigend tegen hem praten, niet lekker op zijn schoft kriebelen, niet rustig zijn hoofd erheen sturen, geen klopje op zijn hals geven, en niet hard aan de teugels trekken en schreeuwen of schoppen.

  • Hoe moet je dan wel omgaan met een angstig en bang paard dat snel schrikt?

    Wel ‚schouder voor’ langs de enge hoek rijden. Zijn hoofd dus een beetje van het enge afsturen, en zijn lijf er juist heen begeleiden met je binnenbeen. Denk aan wijken of schouder binnenwaarts, afhankelijk van hoe hoog je paard is opgeleid. Vaak is het makkelijker om in draf met een iets hoger tempo erlangs te rijden op deze manier, dan in stap. In stap duurt het langer voordat je er voorbij bent en dan heeft je paard dus meer tijd om bang te worden en te schrikken. 

    Wil je paard echt niet? Stuur hem dan de volte op, het liefst niet in stap maar in draf en verplaats die volte beetje bij beetje de enge kant op. Telkens een stukje meer. Ook helpt het soms om even op de andere hand te rijden. Voor een paard kan linksom of rechtsom erg verschillen. Probeer in dat geval eerst de ‚makkelijke’ kant voordat je weer de moeilijke kant op gaat. 

    Het is belangrijk om contact te houden met je paard. Er moet sprake zijn wat communicatie, je weet wel, dat met zender en ontvanger, waarbij jij en je paard zowel zender als ontvanger zijn. Communicatie is dus niet eenzijdige input van jou als ruiter maar je paard geeft jou ook input met zijn lichaamstaal.

    Voel je dat je paard verstrakt, geef je paard dan direct iets te doen. Wacht niet af, maar neem het initiatief. Geef je paard het vertrouwen dat hij het kan door juist door te rijden. Een paard wordt angstig van een afwachtende en angstige ruiter. Doorbreek dit door juist de leidende rol te blijven spelen, net zoals je in de hele opvoedingen opleiding van je paard doet. 

  • Geef het goede voorbeeld aan je paard. Voel je de spanning opkomen? Laat dan jouw lichaamstaal ontspanning uitstralen. Laat je schouders hangen, houd je ademhaling laag, laat zijn hoofd een beetje van het enge ding af stellen, en druk met zachte korte hulpen je binnenbeen aan om hem het vertrouwen en net dat ‚duwtje in de rug’ te geven dat hij mee gaat met jouw vastberadenheid. 

    Kortom; een paard kan door allerlei redenen bang zijn en schrikken. Blijf rustig en doortastend, neem het initiatief. Beloon je paard nooit voor gedrag dat je niet wil, in dit geval een schrikreactie. Geef hem zelfvertrouwen door juist door te rijden, zijn hoofd iets van het enge af te houden en zijn lijf ernaar toe. Denk hierbij aan wijken of schouder voor als oefening. Hoe moeilijk het ook is, er is altijd een oplossing, houd vertrouwen! Heel veel succes!

    Deel de inspiratie via social media en mijn blog via onderstaande links!

    ©Hester Bransen, Ruitergevoel 2014

    Dit artikel mag je gebruiken voor tijdschriften en websites...

    ....en het kost niets! Het enige dat ik je vraag is om de volgende tekst toe te voegen aan het artikel (met een werkende link naar mijn website): "Door Hester Bransen van Ruitergevoel. Meer ruitergevoeltips zijn te vinden in het E-book ‘De vier elementen van een correcte houding en zit', dat je gratis kan aanvragen op www.ruitergevoel.com "

  • 7 comments

    Goede tip zit er bij ( voor mij als buitenruiter)

    Reply

    Ik heb zeer sensibele paarden. Los het altijd voorwaarts op idd en laat ze van voren los en pak desnoods een jachtriem. Tegenwoordig rijden veel ruiters op hun handen en als er dan wat gebeurt hangt hun hele gewicht aan de teugels waardoor het schrikeffect verdubbeld. Handen op de rug en stijgbeugels weg is voor 70% een nachtmerrie. Hester, zal het graag weer plaatsen. Leuk leesmateriaal en leerzaam voor de mensen die op mijn paarden rijden.

    Reply

    Goede tip .. maar wanneer mag ik dan mijn paard belonen ? Toch nadat hij langs zijn spook is doorgegaan .. hij heeft mij dan zijn vertrouwen geschonken en daar wil ik hem voor belonen .. Mag dat ?

    Reply

    Ik heb momenteel een jonge heel gevoelige merrie en vond hier de perfecte omschrijving. Ze is echt pijlsnel in omdraaien (telkens nr rechts) en gaat dan rennen en ben er al paar keer overgevlogen. Vind het zeer interressante site met praktische tips!!

    Reply

    1 van onze paarden is nu 11 jaar en en sinds 1 jaar bij ons. Het probleem is dat hij weet dat hij sterker is dan ik. Zijn vorige eigenaar heeft hem steeds laten winnen, en daarom heeft hij hem ook verkocht. Op wandeling is hij nergens bang van , ook niet in de bak, tot het moment dat hij er geen zin meer in heeft of de oefeningen worden wat zwaarder. Dan is hij overal " bang". Ik heb al alles geprobeerd, van wortelen tot straffen en tot nu toe is een stevige tik het enige dat werkt, dan heeft hij ineens geen schrik meer. Ik voel me daar niet goed bij maar dat is voorlopig het enige dat resultaat heeft. Kent iemand een andere oplossing.

    Reply

    ik heb zelf nu een jonge hengst die ik net heb laten castreren maar hij blijft overal bang van en heel nerveus ik ben pas 15 jaar dus mijn vader helpt me wel maar ik kom met deze tips al alleen heel wat verder hij is een stuk minder zenuwachtig en hij steigert niet meer zo vaak

    Reply

    Leuk artikel ! Komt erg overeen met wat mijn instructrice me aanleert. Nu nog gewoonte van maken :-)

    Reply